Có được hưởng thai sản khi nghỉ không hưởng lương trước sinh không

Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi đề nghị tư vấn luật đến Bộ phận luật sư tư vấn pháp luật của Tổng đài tư vấn. Nội dung câu hỏi của bạn đã được đội ngũ luật sư của Chúng tôi nghiên cứu và tư vấn cụ thể như sau:

Thứ nhất, có được hưởng thai sản khi nghỉ không lương trước sinh không

Căn cứ điểm b Khoản 1 và Khoản 2 Luật bảo hiểm xã hội năm 2014 như sau:

“Điều 31. Điều kiện hưởng chế độ thai sản

1. Người lao động được hưởng chế độ thai sản khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

b) Lao động nữ sinh con;

2. Người lao động quy định tại các điểm b, c và d khoản 1 Điều này phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi”

Như vậy, bạn muốn được hưởng chế độ thai sản khi sinh con thì bạn cần đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con. Thời gian 12 tháng trước khi sinh con được quy định tại Khoản 1 Điều 9 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH như sau:

“Điều 9. Điều kiện hưởng chế độ thai sản

1. Thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi được xác định như sau:

a) Trường hợp sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi trước ngày 15 của tháng, thì tháng sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi không tính vào thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi…

b) Trường hợp sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi từ ngày 15 trở đi của tháng và tháng đó có đóng bảo hiểm xã hội, thì tháng sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi được tính vào thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi. Trường hợp tháng đó không đóng bảo hiểm xã hội thì thực hiện theo quy định tại điểm a khoản này”

Như vậy, bạn cần đóng đủ 06 tháng BHXH trong thời gian 12 tháng trước sinh để được hưởng chế độ thai sản. Dự kiến sinh của bạn là tháng 30/9/2020. Do đó, nếu bạn sinh vào tháng  9/2020 và có đóng BHXH thì thời gian 12 tháng trước khi sinh của bạn tính từ 9/2019 đến 8/2020. Trong thời gian này bạn đóng được 06 tháng BHXH nên bạn sẽ đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản. Tuy nhiên, nếu trường hợp bạn sinh sang tháng 10/2020 thì bạn sẽ không đủ điều kiện để hưởng thai sản do 12 tháng trước khi sinh bạn chỉ đóng được 05 tháng BHXH.

Thứ hai, về vấn đề đóng BHXH được 06 tháng trong vòng 12 tháng trước khi sinh thì có bị thanh tra không

Căn cứ theo quy định tại Điểm a mục 2 Công văn 2388/BHXH -CSXH của Bảo hiểm xã hội Việt Nam quy định:

“2. Một số nội dung cần thực hiện khi giải quyết chế độ:

a) Đối với chế độ ốm đau, thai sản:

– Khi thẩm định hồ sơ hưởng phải thực hiện kiểm tra, rà soát kỹ các giấy tờ làm căn cứ hưởng chế độ như: Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH, Giấy ra viện, Bệnh án, Giấy chứng sinh, Giấy khai sinh, thời gian đóng BHXH… để phát hiện nếu có giấy tờ giả, tẩy xóa hoặc có nội dung nghi vấn về thời gian tham gia BHXH của lao động nữ có từ 6 tháng đến 8 tháng mà sinh con hoặc tăng giảm không bình thường…”

Đồng thời, căn cứ theo quy định tại mục 2 Công văn số 1019/BHXH-CSXH ngày 23/3/2012 về ngăn chặn tình trạng trục lợi chế độ thai sản quy định:

“2. Đối với hồ sơ đã giải quyết hoặc đang đề nghị giải quyết hưởng chế độ thai sản từ ngày 01/01/2012 đến nay, Bảo hiểm xã hội tỉnh, thành phố chỉ đạo khẩn trương kiểm tra, rà soát kỹ các trường hợp đề nghị giải quyết chế độ thai sản mà có thời gian đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con. Qua kiểm tra, xác minh nếu phát hiện có hiện tượng đăng ký đóng BHXH nhưng thực tế không làm việc, không có tiền lương hoặc tiền công tại đơn vị thì không giải quyết hưởng chế độ thai sản, đồng thời báo cáo và đề nghị Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo các cơ quan có chức năng của địa phương tiến hành thanh tra và kết luận xử lý vi phạm; những vụ vi phạm điển hình đề nghị truy tố trước pháp luật.”

Như vậy, theo quy định này thì nếu thời gian tham gia BHXH của lao động nữ có từ 06 tháng đến 08 tháng trong vòng 12 tháng trước khi sinh thì khi đơn vị nộp hồ sơ ra cơ quan bảo hiểm xã hội thì cơ quan bảo hiểm xã hội phải thực hiện kiểm tra, rà soát kỹ các giấy tờ như hợp đồng lao động, bảng lương… để xác định thời gian đóng BHXH của người lao động. Do đó, nếu BHXH nghi ngờ đơn vị bạn đang tham gia BHXH có hành vi gian lận để người lao động hưởng chế độ thai sản thì BHXH có quyền yêu cầu đơn vị bạn giải trình việc đóng BHXH của bạn nếu đơn vị không giải trình được thì cơ quan BHXH sẽ tiến hành thanh tra đơn vị.

Do đó, trường hợp bạn chỉ đóng được 06 tháng BHXH trong vòng 12 tháng trước khi sinh thì có khả năng cơ quan BHXH sẽ trả hồ sơ thai sản và yêu cầu đơn vị bạn đang đóng giải trình việc đóng BHXH của bạn.